Köşe Yazısı: DR. İlker Emircan
B12 vitamini suda çözünebilen, DNA sentezinde, yağ asitleri ve amino asitlerin vücut içinde metabolizmasında rol oynayan ve bu nedenle her hücrenin ihtiyacı olan bir vitamin türüdür. B12 vitamini, sağlıklı sinir hücrelerinin korunması için önemli bir vitamindir ve vücudun genetik materyali olan DNA ve RNA’nın üretilmesinde rol oynar. B12 vitamini, vücudun sinir ve kan hücrelerini sağlıklı tutmaya yardımcı olan önemli bir besindir. Ayrıca vücudun tüm hücrelerindeki genetik materyal olan DNA’nın yapımına yardımcı olur. B12 vitamini, kırmızı kan hücreleri üretiminde B9 vitamini (folat) ile birlikte çalışır. Folat ve B12, bağışıklık sisteminde ve santral sinir sistemininin fonksiyonlarının düzenlenmesinde birlikte çalışır.
B12 vitamini eksikliği, diyette B12 vitamininin yetersiz alındığı durumlarda veya bağırsaklarda B12’ nin yetersiz emiliminde ortaya çıkar. B12 vitamini eksikliği fiziksel, nörolojik ve psikolojik belirtilere yol açabilir.
Vitamin B12 eksikliği belirtileri, çoğunlukla B12 vitamini eksikliğine özgü değildir. Bu nedenle B12 eksikliği çoğu zaman tesadüfi olarak yapılan laboratuvar tetkiklerinde saptanır. Bu nedenle aşırı B12 eksikliğini saptamak için muayene olmak ve laboratuvar testleri yaptırmak önemlidir. Her yetişkinde B12 vitamini eksikliği açısından taranması önerilmez. Ancak mide, ince bağırsak küçültme kısaltma bypass operasyonu geçirenler, inflamatuar barsak hastalığı olanlar ve bazı ilaçları kullananlarda tarama yapılması önerilir. Ayrıca vejetaryenlerin ve bağırsak emiliminin azaldığı 60 yaşından büyük yetişkinlerin de B12 vitamini eksikliği açısından risk taşıdığı söylenebilir.
B12 vitamini, mide asidi yardımıyla besinlerden emildiği için yaşlı insanların B12 vitamini eksikliği yaşama olasılığı gençlere ve çocuklara nazaran daha yüksektir. Çünkü yaşlandıkça mide asidi azalmaya başlar. Bu nedenle, yaş ilerledikçe B12 vitamini eksikliği riski artar.
B12 Vitamin Eksikliği
Vücudumuz B12 vitaminini üretemez. Bu nedenle B12 vitaminini alabilmek için içinde B12 vitamini bulunan yiyecek ve içeceklerle beslenilmesi gerekir. B12 vitamini et, süt ve yumurta gibi yenen ve içilen hayvansal ürünlerde bulunur. Gençlerde B12 vitamini eksikliği olması nadirdir ancak yaşlılarda hafif derecede eksiklik olması nispeten daha sık görülür. Bunun nedeni, yaşlı bireylerin diyetlerinin o kadar sağlıklı olmaması veya vücudun B12’yi emmesi gereken mide asidinin daha az olması olabilir. B12 vitamini eksikliği, B12 vitamini barındıran besinlerin yeterince tüketilmemesi ya da vücut B12 vitaminini normal şekilde ememediğinde meydana gelir. Bu nedenle dengeli beslenmenin yanı sıra düzenli olarak sağlık kontrolünden geçilmesi önemlidir. B12 vitamini eksikliğine yol açan bazı rahatsızlıklar da bulunur.
Örneğin mide astarının iltihaplanması olarak açıklanabilen gastrit, B12 vitamini eksikliğinin en yaygın nedeni olarak gösterilir. Bu yaygın rahatsızlığın yanı sıra nadir bir rahatsızlık olan pernisiyöz anemi varlığında da B12 vitamini eksikliği meydana gelebilir. Pernisiyöz anemisi olan kişilerin midesinde B12 vitaminin emilimine yardımcı olan bir protein üretilmez. Bu da B12 vitaminin emilememesine ve dolayısıyla B12 vitamini eksikliğine neden olabilir. Sindirim sistemini etkileyen Crohn ve çölyak gibi bazı hastalıklar da B12 vitamininin vücut tarafından yeterince emilememesine yol açabilir. Yukarıda sayılan nedenlerin yanı sıra mide ve bağırsak ameliyatı geçirenlerde; aşırı alkol kullananlarda da B12 eksikliği belirtileri görülebilir.
B12 vitamini sadece et ve süt ürünleri gibi hayvansal ürünlerde doğal olarak bulunur. Bu nedenle, vegan veya vejetaryen diyet uygulayan kişilerin, B12 vitamini ile yeterince güçlendirilmiş yiyecekler yememeleri durumunda B12 vitamini eksikliği yaşama olasılığı daha yüksektir.
B12 vitamininin yiyeceklerden emilme yeteneği yaşla birlikte azaldığından, eksiklik ve B12 eksikliğinin vücuttaki belirtileri yaşlı erişkinlerde daha yaygındır. Ancak bu durum gebelik, emzirme dönemi, çocuk ve genç bireylerde eksikliğin görülmediği anlamına gelmez.
Tüm bunlara ek olarak kilo kaybı, kas zayıflığı ve kramp, erektil disfonksiyon, bazı görme bozuklukları da B12 vitamini eksikliği belirtileri arasında sayılabilir.
B12 vitamini eksikliği yavaş yavaş gelişip kademeli olarak yakınmalar artabilir veya nispeten hızlı bir şekilde ortaya çıkabilir. B12 vitamini eksikliği belirtileri diğer birçok hastalık durumlarında gözlenebildiği için başka bir rahatsızlıkla karıştırılabilir. B12 eksikliğinde ellerde, bacaklarda veya ayaklarda uyuşma veya karıncalanma, yürüme güçlüğü, denge sorunları, anemi, şişmiş, iltihaplı bir dil, düşünme ve algılama bozuklukları, hafıza kaybı, kilo kaybı, tükenmişlik sendromu gibi yakınmalar meydana gelebilir.
Sağlıklı ve dengeli beslenme ile, B12 vitamini içeren yiyecek ve içecekleri tüketerek B12 eksikliği önlenebilir.
B12 vitamini eksikliği, megaloblastik aneminin, çeşitli nöropsikiyatrik semptomların ve diğer klinik belirtilerin yaygın bir nedenidir. Sağlıklı bir diyet uygulamak, gerektiğinde gıda takviyeleri kullanmak, B12 vitamin eksikliğini tedavisine yardımcı olabilir. Ancak B12 vitamini seviyesinin çok düşük olması durumunda doktor kontrolünde B12 vitamininin oral olarak yüksek dozda alınması ya da intramüsküler olarak uygulanması gerekebilir. B12 vitamini emilimi de takviye ile gelişebilir. Bu nedenle, 50 yaşından büyük hastaların, mide ve ince bağırsak rezeksiyonu yapılanların, vejeteryanların, B12 vitamini ihtiva eden yiyecekler tüketmeleri veya B12 vitamini takviyesi almaları önerilebilir.
EĞİTİM
3 gün önceEĞİTİM
6 gün önceGÜNCEL
11 gün önceGÜNCEL
17 gün önceGÜNCEL
30 gün önceGÜNCEL
08 Eylül 2024GÜNCEL
08 Eylül 2024Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.